QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA CHA MẸ ĐỐI VỚI CON SAU KHI LY HÔN
Khi giải quyết việc ly hôn, thông thường Tòa án sẽ giải quyết đồng thời vấn đề nuôi con với việc ly hôn của vợ và chồng. Sau khi có quyết định của Tòa án có thẩm quyền về việc ly hôn giữa vợ và chồng, quyền và nghĩa vụ về nhân thân giữa vợ và chồng cũng đương nhiên chấm dứt. Tuy nhiên, việc ly hôn không làm chấm dứt quan hệ nhân thân giữa cha, mẹ và con. Sau khi ly hôn, cha, mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình theo quy định pháp luật. Trong bài viết này, TNTP sẽ phân tích về quyền và nghĩa vụ của cha, mẹ đối với con sau khi ly hôn.
1. Việc chăm nom, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn
Tòa án sẽ quyết định người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên đối với con trong trường hợp vợ và chồng không thỏa thuận được khi giải quyết yêu cầu ly hôn. Tòa án quyết định giao con cho một bên vợ hoặc chồng nuôi dưỡng trên cơ sở đảm bảo quyền lợi về mọi mặt của con. Bởi vì khi chấm dứt quan hệ hôn nhân, thì quyền và nghĩa vụ của cha mẹ đối với con cái vẫn phải được bảo đảm.
Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định chi tiết về việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn. Theo đó, sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình theo quy định của Luật này, Bộ luật dân sự và các luật khác có liên quan.
Ngoài ra pháp luật cho phép vợ, chồng tự do thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.
Lưu ý: Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.
2. Quyền và nghĩa vụ của cha, mẹ trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn
Việc xác định người sẽ trực tiếp nuôi con sẽ không loại trừ bên còn lại khỏi các nghĩa vụ khác đối với con cái. Điều 83 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 quy định chi tiết về nghĩa vụ, quyền của cha, mẹ trực tiếp nuôi con đối với người không trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn.
Theo đó, cha, mẹ trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu người không trực tiếp nuôi con thực hiện các nghĩa vụ theo quy định tại Điều 82 của Luật Hôn nhân gia đình; yêu cầu người không trực tiếp nuôi con cùng các thành viên gia đình tôn trọng quyền được nuôi con của mình.
Ngoài ra, cha, mẹ trực tiếp nuôi con cùng các thành viên gia đình có nghĩa vụ tạo điều kiện, không được cản trở người không trực tiếp nuôi con trong việc thăm nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con.
3. Quyền và nghĩa vụ của cha, mẹ không trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn
Điều 82 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định về quyền và nghĩa vụ của cha, mẹ không trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn. Theo đó, cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ tôn trọng quyền của con được sống chung với người trực tiếp nuôi con. Bên cạnh đó, để đảm bảo cho con có đầy đủ điều kiện sinh hoạt và phát triển, cha, mẹ không trực tiếp nuôi con còn có nghĩa vụ thăm nom, cấp dưỡng cho con.
Sau khi ly hôn, cuộc sống gia đình đã không còn được vẹn toàn, không thể hàn gắn nên hầu hết cha, mẹ đều thấu hiểu được tâm lý của con cái và cố gắng tạo điều kiện cho nhau trong việc hỗ trợ nuôi dưỡng, quan tâm con cái. Tuy nhiên, cũng có trường hợp cha, mẹ có mâu thuẫn gay gắt với nhau nên đã lạm dụng quyền thăm nom con để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con của người trực tiếp nuôi con.
Các nhà làm luật đã dự liệu được vấn đề này từ sớm, vì vậy chế định về việc hạn chế quyền thăm nom con được ghi nhận nhằm bảo vệ quyền được chăm sóc, giáo dục của con sau khi cha mẹ ly hôn. Khi có căn cứ cho thấy người không trực tiếp nuôi con có hành vi lạm dụng việc thăm nom, cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến việc nuôi dạy con thì người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền thăm nom con của người đó.
Theo đó, Tòa án có thể ra quyết định không cho cha, mẹ trông nom, chăm sóc, giáo dục con, quản lý tài sản riêng của con hoặc đại diện theo pháp luật cho con trong thời hạn từ 01 đến 05 năm khi có căn cứ cho thấy cha, mẹ thuộc các trường hợp cụ thể như sau:
– Bị kết án về một trong các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con với lỗi cố ý hoặc có hành vi vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con;
– Phá tán tài sản của con;
– Có lối sống đồi trụy;
– Xúi giục, ép buộc con làm những việc trái pháp luật, trái đạo đức xã hội.
4. Thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn
Điều 84 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 quy định cụ thể về trường hợp thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn. Theo đó, khi có căn cứ cho thấy cha, mẹ đang trực tiếp nuôi dưỡng con cái không còn đủ điều kiện để trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha, mẹ có thỏa thuận về việc thay đổi người trực tiếp nuôi con để phù hợp hơn với lợi ích của con thì Tòa án có thể ra quyết định về việc thay đổi người trực tiếp nuôi con trong trường hợp có yêu cầu của cha, mẹ, người thân thích, cơ quan quản lý nhà nước về gia đình và trẻ em hoặc Hội liên hiệp phụ nữ.
Trong trường hợp cả cha và mẹ đều không đủ điều kiện trực tiếp nuôi con thì Tòa án sẽ quyết định giao con cho người giám hộ theo quy định của Bộ luật dân sự.
Lưu ý: Trường hợp con từ đủ 07 tuổi trở lên có mong muốn được nuôi dưỡng và sống cùng cha hoặc mẹ thì Tòa án phải xem xét việc thay đổi người trực tiếp nuôi con sao cho phù hợp với nguyện vọng của con.
Trên đây, là những chia sẻ pháp lý về giải quyết tranh chấp bằng phương thức hòa giải tiền tố tụng tại Tòa án. Hi vọng bài viết này có ích cho các bạn.
Trân trọng.
Công ty Luật TNHH Quốc tế TNTP và Các Cộng sự
+84903503285
